Tháo Mũ Vì Nàng

Không hiểu sao, cái trống trơn ấy làm ta nổi giận. Giận mình, mà lời thì trút sang hắn.

"Một nắm cơm." Giọng ta rít lại. "Một nắm cơm với một câu nói vu vơ của con bé mười ba tuổi. Ngươi đem mười năm ra canh, giờ đem cả đời ra nhận. Ngươi định lấy một nắm cơm mua cả đời ta đấy à?"

Hắn lắc đầu.

"Không phải mua."

"Thế là gì?"

"Là trả."

"Trả cho ai?" Ta nghe giọng mình vỡ ra. "Con bé mười ba tuổi ấy không còn nữa. Ta không phải nó. Ta không nhớ nổi nó đã làm gì cho ngươi, một chữ cũng không nhớ."

"Ta nhớ hộ được," hắn nói.

"Nhớ hộ thì được cái gì?" Ta nghe mình gắt lên. "Ngươi nhớ hộ mười năm, ngươi đứng nắng mười năm, rồi ngươi đem cả mười năm ấy đặt xuống trước mặt ta trong một buổi chiều. Ta lấy gì mà đỡ?"

"Nàng không phải đỡ," hắn nói. "Ta có đưa cho nàng đâu."

Ta quay lưng bỏ về, đi như chạy. Về đến gian sau, ta ngồi thụp xuống cạnh giường tre, hai tay úp lên mặt, chẳng rõ mình đang giận hay đang muốn khóc.

Giận thì giận cái gì. Hắn có đòi ta câu nào đâu. Cả cái mười năm ấy hắn cũng không định cho ta biết, nếu ta đừng bưng bát canh ra đúng lúc lão Cát kể chuyện.

15

Đêm, Quế thẩm bưng vào cho ta một chén trà nóng, đặt xuống, không hỏi han gì. Ra đến cửa, bà mới dừng lại, không quay đầu.

"Con giận nó vì nó tốt với con quá, hay giận vì con không nhớ nổi mình đã từng tốt?"

Ta không đáp được.

Bà khép cửa, để lại câu ấy nằm cùng ta cả đêm.

16

Ngày mười hai, hàng cơm có khách lạ.

Một người mặc thường phục nhưng lưng thẳng kiểu nhà binh, ngồi xuống gọi một bát cơm, mắt thì đảo quanh. Ăn được ba miếng, y bắt chuyện, giọng ngọt.

"Nghe nói cô nương là vị hôn thê của Vệ Cẩn đội cổng Tây?"

"Ăn cơm đi kẻo nguội," ta đáp.

"Hôn ước từ bao giờ thế? Sính lễ đưa chưa? Mai mối là nhà nào?" Y hỏi dồn ba câu, mắt sáng lên như mắt chủ nợ.

"Cơm nhà này ba văn một bát," ta nói. "Chuyện nhà này không bán."

Y cười nhạt, đặt tiền, đi.

Quế thẩm từ trong bếp nhìn theo, mặt sầm lại. "Phùng đội phó."

Bà đặt cái rổ rau xuống. "Kỳ này ty xét thăng một suất tổng kỳ. Lệ ty, xét theo sổ quân vụ chứ không xét theo chức. Cả ty biết chỉ còn y với A Cẩn, một người có chức, một người mười năm nay không một lỗi. Y mò đến tận đây dò, không phải chuyện lành."

Chiều tối, chuyện không lành đến thật.

Một người lính trẻ chạy đến báo, thở không ra hơi. Phùng đội phó nộp đơn lên ty, tố Vệ Cẩn khi man quân pháp, khai vị hôn thê ở cổng cung mà không mai mối, không sính lễ, không hôn thư, không một chứng cứ.

"Đơn còn xin thêm một điều," người lính trẻ nói. "Xin ty xét ngay, không đợi kỳ khám rằm. Trên ty chuẩn. Sáng mai đối chất, đòi cả Doãn Chiêu cô nương lên công sảnh."

Quế thẩm buông đũa.

"Mười ngày của con, còn ba. Y xin cắt nốt ba ngày ấy." Bà nói trắng ra cái điều ai cũng đang nghĩ. "Khi man mà thành án thì A Cẩn mất chức, chịu trượng, đuổi khỏi cấm quân. Còn con," bà nhìn ta, "về sổ quan môi. Trở lại đúng cái chỗ đứng dưới gốc hoè hôm mùng năm."

A Nhu ngồi góc bếp, oà khóc trước cả ta.

"Tỷ tỷ," nó nghẹn ngào, "hay là muội lên ty muội khai. Muội khai là muội thấy hai người dạm nhau từ lâu rồi."

"Muội khai một câu ấy là thành khai man, ba người cùng chịu tội." Ta lau tay vào tạp dề. "Con bé này, ngồi yên đấy. Chuyện của người lớn."

"Vâng ạ." Nó ngồi xuống, mà nước mắt vẫn không chịu ngừng.

Đêm ấy ta ngồi rất lâu ngoài thềm. Ba ngày. Trong cung, ba ngày chỉ vừa đủ để quét hết lá một trận gió.

17

Đêm ấy hắn ghé, đứng ngoài sân, không vào.

Ta ra. Trăng mười hai sáng nửa vời, soi nửa mặt hắn.

"Mai lên công sảnh," hắn nói, "nàng cứ nói thật. Hỏi gì đáp nấy. Không có hôn ước thì nói không có. Nàng không nợ ta gì hết."

"Nói thật thì ngươi mất chức. Chịu trượng."

"Lưng ta dày." Hắn đáp thản nhiên, như bàn chuyện phiên gác. "Còn nàng khai thật thì vô tội. Về sổ quan môi, ta... ta tính tiếp. Chuộc được."

"Ngươi tính đến cả nước ấy rồi đấy à." Ta nhìn hắn, càng nhìn càng không hiểu. "Vệ Cẩn. Ngươi biết tên ta từ năm thứ tư, biết cả ngày ta mãn hạn. Sáu năm ròng, sao ngươi không nhờ mai mối, không lo sẵn hôn thư, để đến sáng mùng năm phải khai liều một câu giữa cổng cung?"

"Lo rồi."

"Lo thế nào?"

"Hôn thư phải có nhà gái chủ hôn. Không có nhà gái thì không mai mối được, không mai mối thì không có hôn thư." Giọng hắn vẫn đều. "Năm ngoái ta xin nghỉ ba ngày, về ngõ Doãn gia hỏi. Nhà bán ba năm trước, chủ mới không biết hộ cũ đi đâu. Tháng chạp ta về lần nữa, nhờ lý chính tra sổ hộ. Lý chính chép cho ta một tờ giấy."

Ta đứng lặng, nghe tim mình đập lệch một nhịp.

"Tờ giấy bà quản sự hạ giọng đọc riêng cho ta nghe hôm mùng năm..."

"Chữ ấy ta đọc trước nàng ba tháng," hắn đáp.

Gió thổi qua sân, cái đèn treo cửa bếp lắc một cái.

Hoá ra sáng mùng năm ấy, trong cả cái cổng Tây, người biết chắc sẽ không có ai bước ra nhận ta, không phải ta. Là hắn. Hắn biết trước ba tháng. Và ba tháng ròng hắn không nghĩ ra được cách nào khác, ngoài việc đi thuê một chiếc kiệu.

"Còn một chuyện nữa ta không hiểu." Ta nói. "Mười năm ngươi đứng cổng Tây, ta đi qua trước mặt ngươi hai trăm bốn mươi lần. Sao ngươi không nói lấy một câu? Một chữ thôi cũng được. Đằng này ngươi câm như đá mười năm, để đến hôm nay người ta lôi cả ngươi cả ta ra công sảnh."

Hắn im một lúc.

"Lệ cung. Lính bắt chuyện cung nữ, cung nữ chịu tội trước, lính chịu tội sau. Tội không nhẹ." Hắn nhìn ta, mắt rất tối mà rất sáng. "Ta mở miệng một câu là nàng mang vạ. Nên ta đành nhìn. Nhìn nàng đi qua, nhìn nàng cúi đầu, nhìn nàng gầy đi từng năm. Ta chỉ có một việc làm được mà không hại đến nàng."

"Việc gì?"

"Đứng đó."

"Mười năm trước có đứa mười ba tuổi mở miệng trước rồi," ta nói.