Phu Nhân Đo Áo Mười Mỹ Nhân

Chiều hôm ấy tin chạy khắp phố: phu nhân phủ Trấn Bắc tự tay may áo cho mười tân di nương. Người khen ta hiền. Người bảo ta hiền quá hoá dại.

Bà hàng trà ngoài chợ chép miệng, nói vọng vào tai A Trụ đi mua hành: "Hiền cái nết ấy, mai kia người ta ngồi lên đầu cho mà xem."

A Trụ về kể lại, mặt hầm hầm như chính nó sắp bị ngồi lên đầu.

bà Quế rón rén hỏi có cần bẩm tướng quân một tiếng không. Ta bảo khỏi.

Hắn dặn ta được ba chữ, ta cũng nhắn lại hắn đúng một câu qua thằng hầu thư phòng: áo mười người, ta may. Hắn trả về hai chữ: "Tuỳ nàng."

Ta nghe xong chỉ dặn nó mai mua thêm chỉ. Mười cái áo, mỗi cái mấy nghìn mũi kim, chỉ trong nhà còn không đủ một nửa.

5

Đêm, ta mang trà sang thư phòng.

Cửa hé. Phu quân ta ngồi sau án, tay cầm một manh giáp lót cũ, sờn đến trơ chỉ, kiểu lót vai của quân từ cả chục năm trước, nay không ai dùng nữa.

Nghe tiếng ta, hắn cất nó vào cái hộp gỗ, đậy nắp, tự nhiên như cất một tờ công văn.

"Trà để đấy. Nàng ngủ trước đi."

Ta để trà, đi ra, không hỏi.

Nhà này ai cũng có một cái hộp không muốn người khác mở. Ta đã tưởng thế.

6

Người đầu tiên sang đo là cô áo đỏ, Uyển Nương, người giáo phường.

Nàng ta vào phòng như gió vào, chưa chào đã cười: "Nghe nói phu nhân đo áo, nô tỳ tranh đến trước. Ở giáo phường, cái gì phát không cũng phải tranh, quen tay mất rồi."

Ta bảo nàng ta đứng thẳng, giang tay.

Thước chạm vai, ta khựng lại. Vai này lệch, bên phải dày hơn bên trái, chỗ dày chai cứng thành gờ.

"Tay này không chỉ ôm đàn." Ta nói. "Gánh nước bao nhiêu năm rồi?"

Uyển Nương im mất một nhịp. Nụ cười vẫn treo trên mặt, nhưng mắt thì rơi xuống đất.

"Sáu năm. Từ hồi bị bán vào, chưa được lên đài thì gánh nước, giặt giũ, việc gì nặng đến tay hết." Nàng ta lại cười, lần này méo đi. "Phu nhân đo áo hay đo người thế?"

"Đo áo. Người thì tự khai."

Nàng ta bật cười thật, cười xong thì kể. Kể giáo phường mùa đông nước giếng buốt cắt tay. Kể tiền chuộc thân của mình đề bốn trăm lượng, sáu năm góp chưa nổi bốn mươi.

"Nên vua ban vào đây, nô tỳ mừng muốn khóc, phu nhân đừng giận. Vào phủ tướng, dù làm cái bóng ở viện tây, cũng là cái bóng được ăn no mặc ấm." Nói xong tự thấy lỡ lời, nàng ta vội cúi đầu. "Nô tỳ nói bậy..."

"Không bậy." Ta ghi số đo vào sổ. "Muốn ăn no thì nói là muốn ăn no. Đấy là câu thật nhất ta nghe được từ hôm qua đến giờ."

Nàng ta nhìn xuống bàn tay ta đang ghi sổ, chợt buột miệng: "Tay phu nhân... cũng có vết chai kìa."

"Ừ. Chai cầm kim. Mười hai năm."

"Thế mà nô tỳ cứ tưởng các bậc phu nhân sinh ra tay đã trắng sẵn."

Uyển Nương ngẩng lên nhìn ta, nhìn lâu lắm, như nhìn một giống người lạ chưa gặp bao giờ.

Lúc nàng ta ra cửa, ta dặn với theo: tay áo sẽ may rộng thêm nửa tấc, vai gánh nước mà mặc áo bó, giơ tay lên là nứt chỉ.

Ngoài cửa có một tiếng "ơ" rất khẽ. Rồi tiếng bước chân đi xa, chậm hơn hẳn lúc đến.

7

Con bé gầy vào đo cuối buổi chiều, đứng nép sau cánh cửa như cái đinh mới đóng vào tường.

Sổ dâng tiến ghi: Yểu Nhi, mười sáu tuổi, con gái viên chủ bạ họ Đường.

Ta gọi ba lần nó mới dám bước hẳn vào. Giang tay theo lời ta mà run như cành khô gặp gió bấc.

Thước vòng qua eo, ta dừng lại.

Eo này không phải gầy. Eo này là nhịn. Nhịn lâu ngày, người rỗng từ trong rỗng ra, đứng còn không vững thì run là phải.

"Sáng nay ăn gì chưa?"

"Dạ... nô tỳ không đói."

"Ta hỏi ăn gì chưa. Không hỏi đói hay không."

Nó cúi gằm mặt. Tay áo dài quá bàn tay, mấy ngón tay bấu chặt vào nhau bên trong lần vải.

Ta cất thước, sai bếp dọn cơm lên chính viện. Một bát canh nóng, một đĩa cá hấp gừng, cơm trắng xới có ngọn. Nó quỳ sụp xuống định lạy, ta đỡ dậy, ấn ngồi vào ghế.

"Ăn đi. Ăn xong ta đo tiếp. Đo người rỗng bụng, may áo ra chỉ tổ rộng."

Nó ăn. Ban đầu từng hạt, sau từng thìa, sau nữa thì cắm cúi, và đến đâu nước mắt rơi đến đấy, rơi cả vào bát, không dám ngẩng lên lau.

Ta ngồi khâu bên cạnh, không nhìn nó, để nó khóc cho trọn bữa cơm.

Con bé này nhịn đói để ép mình lọt cái khuôn người ta muốn. Ai bắt nó nhịn, ta chưa hỏi. Hỏi bây giờ, cơm trong miệng nó nghẹn mất.

Ăn xong nó đứng dậy, tự bưng bát ra tận cửa đưa cho con hầu, rồi quay lại, lí nhí: "Cơm phủ mình... ngon lắm ạ."

Cơm phủ mình. Nó gọi nhà này là "mình".

Ta hỏi nó một câu cuối: ở nhà, ai dạy nó nhịn.

Nó bảo không ai dạy cả. Chỉ là bà mai đến xem người, chê nó thô, bảo eo phải nhỏ hơn một thước hai mới mong vào được cửa lớn. Từ hôm ấy nó tự nhịn, nhịn mãi thành quen, quen đến độ quên mất no là thế nào.

Ta đo nốt cho nó. Tay áo cũng dặn may dài thêm, đằng nào cũng dài sẵn, thì may cho dài hẳn, che bớt hai cổ tay gầy trơ xương.

8

Thải Vi sang đo vào ngày thứ tư.

Sổ ghi: con gái nhà buôn lụa họ Chúc phía nam thành, nhà dâng tiến.

Nàng ta đẹp kiểu sắc sảo, thưa gửi đâu ra đấy, đứng đo thẳng thớm, không run cũng không cười thừa một tiếng. Người dễ đo nhất từ hôm qua tới giờ.

Dễ đến mức đáng ngờ. Chín người kia, ai vào cũng mang theo một nỗi gì đó lộ ra ở vai, ở eo, ở bàn tay. Nàng ta thì phẳng lặng như mặt hồ được ai lau sẵn từ trước.

Ta vừa đo vừa hỏi chuyện, như đã hỏi những người trước.

"Nhà buôn lụa, chắc cô nương nhìn hàng tinh lắm. Ta có hai xấp mới mua, cô nương xem giúp xấp nào là lụa Giang Châu thật."

Ta trải hai xấp lụa lên án. Thải Vi sờ, lật mặt vải, soi ra ánh sáng, ngắm rất ra dáng, rồi chỉ xấp bên trái.

Xấp bên trái là hàng chợ, hai trăm văn một thước. Xấp bên phải mới là Giang Châu, chính tay ta chọn, từ hồi còn theo chủ xưởng đi nhập vải, nhắm mắt sờ cũng không lẫn được.