Thêu Phượng Thành Gà

"Muội điên thật hay điên giả?" Uyển Nghi hỏi.

"Nhà muội còn tổ mẫu loà. Muội phải về trước Đông Chí nấu cháo."

Nàng im một lúc, rồi thở dài đúng kiểu người lớn nghe chuyện trẻ dại, và bắt đầu dạy ta lễ nghi. Không phải để ta làm đúng. Nàng dạy đến đâu, ta ghi nhớ đến đấy để làm ngược lại cho chuẩn.

"Hành lễ phải chậm, lưng thẳng, mắt cụp."

"Vậy muội sẽ lễ nhanh, lưng cong, mắt trợn."

"Trợn vừa thôi. Trợn quá người ta tưởng muội trúng gió, gọi thái y đến bắt mạch thì lại lòi ra khoẻ như trâu, càng chết."

"Tỷ tỷ nghĩ xa thật."

"Không nghĩ xa thì dạy muội kiểu gì nổi."

"Đi đứng phải khoan thai, gót không nhấc quá cao."

"Vậy muội đi như chạy giặc."

"Chạy vừa phải. Chạy nhanh quá trong cung là tội, muội chưa kịp trượt đã bị lôi đi phạt trước."

Hai đứa bàn kế trượt nghiêm túc như bàn việc quân, cãi nhau chán lại cười. Uyển Nghi dạy xong còn dò lại, bắt ta làm ngược thử một lượt, thấy đủ mười phần vụng mới yên tâm đi ngủ.

Trước khi đi, nàng ngoái lại nói một câu rất thật.

"Kể cũng lạ. Tỷ vào đây tranh với trăm người, mệt chết đi được. Cả ngày chỉ có lúc ngồi bậc thềm này với muội là được thở. Nhìn muội tranh một suất trượt, tỷ lại thấy vui hơn cả ngày."

6

Bảng son vòng một dán trước sảnh, trăm tú nữ chen nhau dò tên.

Ta dò từ dưới dò lên cho nhanh. Dò đúng một dòng là thấy: Tống Tiểu Mãn, hạng chín mươi chín.

Đứng trước bảng, ta ngửa mặt than một câu.

"Trời cao có mắt. Mà mắt hôm nay hơi kém."

7

Vòng nữ công, mỗi tú nữ thêu một bức trong ba ngày, đề tài tự chọn. Cả phòng thêu chọn phượng.

Ta cũng chọn phượng. Nhưng phượng của ta có tính toán riêng.

Ngày đầu, ta chọn chỉ nâu chỉ vàng đất, loại người ta dùng thêu rơm rạ. Ngày hai, ta thêu thân hình tròn trịa, cái đuôi dự định mười tầng lông vũ rút xuống còn ba cọng cụt ngủn.

Ngày ba, ta điểm cái mào đỏ chót, thêm đôi chân móng cào đất, dưới chân rắc mấy chấm vàng làm thóc.

Con phượng hoàn công. Nhìn gần là con gà. Nhìn xa, càng giống con gà.

Đông Nhi, cung nữ được phái hầu phòng thêu, đi ngang liếc một cái, đứng sững. Nó cắn chặt tay áo, vai run bần bật, mãi mới thốt được thành lời.

"Tống tú nữ... con phượng này, nó có thóc."

"Phượng cũng phải ăn chứ."

"Nhưng phượng ăn hạt ngô đồng, không ai thêu phượng mổ thóc cả."

"Phượng nhà ta dễ nuôi."

Đông Nhi chạy ra ngoài hiên, úp mặt vào cột một lúc lâu. Lúc quay vào, mắt nó đỏ hoe vì nhịn cười, còn tay thì lén giơ ngón cái với ta.

Các tú nữ quanh phòng thì không cười nổi. Khung thêu của họ toàn phượng bay phượng múa, kim tuyến lấp lánh, đặt cạnh con gà của ta, ai nấy vừa liếc vừa nhích khung ra xa, sợ đứng gần bị vạ lây.

Uyển Nghi ghé qua xem, đứng lặng ba nhịp thở.

"Lần này thì chắc rồi. Không ai vớt nổi muội nữa đâu."

"Tỷ tỷ thấy chỗ nào chưa đủ xấu thì chỉ, muội sửa."

"Đủ. Đủ lắm rồi." Nàng vỗ vai ta, giọng vừa thương vừa buồn cười. "Xấu đến mức này là có tâm, không phải có tật."

"Mượn lời tỷ tỷ." Ta cắn chỉ, gật đầu mãn nguyện. "Ba ngày nữa muội thu xếp hành lý."

8

Ngày duyệt đồ thêu, thái hậu đích thân ngự lãm.

Trăm bức thêu trải trên án dài, phượng bay rợp từ đầu sảnh đến cuối sảnh. Thái hậu đi chậm, xem lướt, thỉnh thoảng gật đầu một cái cho phải phép.

Càng xem, nét mặt người càng giống người ăn tiệc mười món mà món nào cũng là gà luộc.

Rồi người dừng lại. Ngay trước bức của ta.

Cả sảnh nín thở. Phùng ma ma đứng sau đã bắt đầu bấm tay vào quạt.

"Đây là chim gì?"

"Bẩm thái hậu nương nương, là gà." Ta thưa thật. "Dân nữ định thêu phượng. Thêu xong thì nó ra thế này. Tay không theo lòng."

Sảnh im đến mức nghe được tiếng quạt của Phùng ma ma rơi xuống đất.

Thái hậu cầm bức thêu lên, ngắm cái mào, ngắm ba cọng đuôi, ngắm mấy chấm thóc. Rồi người cười. Cười thành tiếng, phải lấy khăn chấm khoé mắt.

"Ai gia xem tranh thêu sáu mươi năm. Phượng thì cung này chỗ nào cũng có, thêu đẹp mấy cũng là phượng. Gà thì đây là con đầu tiên."

"Nương nương chê cứ chê thẳng, dân nữ chịu được."

"Chê?" Người đặt bức thêu xuống, gõ nhẹ lên cái mào đỏ. "Trăm bức phượng, bức nào cũng đang cố nịnh ai gia. Riêng con gà này không nịnh ai. Cả sảnh này, mỗi mình nó thật. Đậu."

Ta quỳ tạ ơn mà đầu gối muốn sụm.

Lui về hàng, Uyển Nghi đứng cạnh, môi mấp máy rất khẽ: "Muội thắp hương chưa? Vía gì mà nặng thế."

"Muội cũng muốn biết." Ta mấp máy đáp, lòng nguội như tro bếp.

Đến nước này thì ta hiểu rồi: trong cung, muốn trượt cũng phải có tài, mà cái tài ấy ta không có.

Bảng vòng hai dán ra, tên ta nhích từ hạng chín mươi chín lên hạng tám mươi. Càng phá càng lên.

9

Đêm ấy ta vạch thêm một vạch than lên vách trong, chỗ khuất sau tủ áo.

Mỗi vạch một ngày. Đếm đi đếm lại, còn bảy mươi ngày nữa đến Đông Chí.

Bảy mươi ngày, ba vòng tuyển. Vẫn kịp, miễn là trượt được một vòng.

"Tổ mẫu, chờ con. Con đang trượt hết sức rồi."

10

Vòng ba là trà lễ, Phùng ma ma dạy trước nửa tháng.

Ôn ấm, tráng chén, châm nước, dâng trà, mỗi động tác đều có phép tắc, đến hơi thở lúc dâng cũng phải nhẹ theo phép. Các tú nữ học như học vũ đạo, tối về còn tập rót nước bằng bình không.

Ta thì vừa nhìn ấm trà đã nghe mùi quê nhà, tay chân tự động làm theo lối cũ.

Nước sôi già, ta hắt luôn nước tráng ấm ra hiên đánh xoẹt, tiện tay như ở nhà. Phùng ma ma gõ thước vào tay.

"Nước tráng phải rót vào chậu sứ. Ngươi hắt đi đâu đấy?"

"Thưa ma ma, nhà dân nữ toàn hắt ra sân. Sân còn mát."

Bốc trà, ta nhón bằng tay, đưa lên mũi ngửi một hơi rồi mới bỏ vào ấm. Lại bị gõ.

"Trà cung phải dùng thìa trúc. Tay ngươi là tay phàm."

"Tay phàm mới biết trà ngon, thưa ma ma. Thìa trúc có mũi đâu."

Cả lớp cười rúc rích. Phùng ma ma giơ thước định gõ cái thứ ba, rồi khựng lại, đổi ý.