Thêu Phượng Thành Gà

Bà đặt trước mặt ta ba chén trà không đề tên, bảo phân thử. Ta nhắm mắt, đưa từng chén ngang mũi.

"Chén này trà xuân núi cao, sao lửa nhỏ. Chén này trà thu, hong chưa đủ nắng, còn hăng. Chén này để quá hai năm, mùi đã xuống."

Cả lớp ngừng tay nhìn sang. Ba chén trà, bà mở giấy đề ra đối chiếu, đúng cả ba.

Phùng ma ma nhìn ta rất lâu, không gõ nữa. Bà chỉ nói một câu trước khi sang dạy người khác.

"Cái mũi này mà đặt nhầm chỗ, phí của trời."

Ta lúc ấy chỉ lo mỗi một việc: bà đừng đem chuyện ba chén trà đi khoe, kẻo điểm ta lại cao. Về sau nghĩ lại, câu ấy của bà, đúng đến từng chữ.

11

Đêm trước vòng trà lễ, ta lẻn ra góc vườn sau hong khăn.

Con gà thêu bị các tú nữ mượn xem chuyền tay mấy vòng, dính cả phấn lẫn dầu đèn, ta phải giặt. Vườn khuya vắng, ta căng khăn lên cành, ngồi canh cho khô, miệng lẩm nhẩm đếm ngày.

"Khăn đẹp."

Ta giật mình quay lại. Một người đàn ông đứng sau lưng tự bao giờ, áo thường màu xanh sẫm, không đèn không đuốc, dáng đứng thẳng như cây tùng.

"Đại nhân nhìn nhầm rồi. Đây là con gà."

"Ta biết. Cả cung đang đồn về nó." Người ấy bước lại gần, nhìn cái khăn, nhìn ta. "Nghe nói chủ nhân con gà thêu phượng thành gà mà vẫn đậu."

"Đại nhân đừng nhắc nữa, đau lòng lắm." Ta thật thà thở dài. "Thêu xấu vậy mà cũng không trượt nổi."

"Ngươi muốn trượt?"

Đêm khuya, người lạ, đáng lẽ phải giữ mồm. Nhưng cái miệng ta xưa nay chưa từng giữ được thứ gì.

"Muốn. Muốn từ ngày có lệnh tuyển." Ta đếm bằng ngón tay. "Nhà chỉ còn tổ mẫu loà. Cháo Đông Chí phải tay ta nấu, bỏ gừng trước gạo sau. Ta phải về trước Đông Chí."

"Nếu trượt không được thì sao?"

"Thì trượt tiếp. Còn ba vòng, thua ván này bày ván khác."

Người ấy nhìn ta một lúc, rồi bật cười. Tiếng cười trầm, ngắn, như người lâu lắm không cười nên quên mất cách cười dài.

"Ta chưa từng gặp ai vào đến đây mà chỉ mong đi ra."

"Đại nhân đừng mách ai đấy. Mách là ta mất công bày ván mới."

"Ừ. Không mách."

Người ấy đi rồi, ta mới nhớ ra chưa hỏi tên. Trong cung nhiều thị vệ đại nhân, áo xanh sẫm thì càng nhiều, chắc gặp lại cũng chẳng nhận ra nhau.

Ta gỡ khăn xuống, con gà đã khô, mào đỏ tươi lại. Đêm ấy ta ngủ ngon, chưa biết mình vừa nói thật với ai.

12

Sáng sau, Lương công công của ngự tiền tìm đến tận cửa phòng ta, bưng một cái hộp gỗ.

"Quý nhân ban cho Tống tú nữ. Chỉ thêu thượng hạng của phủ Nội vụ, đủ mười hai sắc."

"Quý nhân nào, thưa công công?"

"Quý nhân không cho nói tên." Lão đặt hộp, đi thẳng.

Ta mở hộp, mười hai cuộn chỉ óng như tơ trời, xếp ngay ngắn. Dưới đáy hộp còn một mảnh giấy nhỏ, chữ viết tay, nét bút vừa gọn vừa cứng.

"Ván mới, chỉ mới."

Sống lưng ta lạnh dần từng đốt. Câu "bày ván khác" đêm qua, ta chỉ nói với đúng một người.

13

Vòng trà lễ đặt ở điện lớn, thái hậu ngồi chủ toạ. Vào giờ chót, nội thị hô một tiếng làm cả điện quỳ rạp.

"Hoàng thượng giá lâm."

Ta quỳ theo mọi người, bụng thầm tính. Đông người lớn thế này, pha trà kiểu quê giữa điện, mười phần trượt cả mười. Trời giúp ta rồi.

Chúng tú nữ lần lượt vào chiếu hành trà. Đến lượt ta, ta ngẩng lên xá một xá theo phép, mắt lướt qua ngai trên.

Rồi ta quên luôn cả kế trượt.

Người ngồi cạnh thái hậu, mình rồng áo vàng, chính là vị đại nhân áo xanh ở góc vườn đêm ấy. Dáng ngồi thẳng như cây tùng, không lẫn đi đâu được.

Đầu ta ong ong. Đêm ấy ta nói gì? Ta kể chuyện muốn trượt, khoe thua ván này bày ván khác, còn dặn người ta... đừng mách.

Ta dặn hoàng đế đừng mách.

Tay ta run run tráng ấm. Trên kia, ngài nhìn xuống, mặt không đổi sắc, như chưa từng đứng vườn sau nghe chuyện con gà.

Chỉ có lúc ta lỡ bốc trà bằng tay theo thói quen, khoé miệng ngài động một cái, rất khẽ, nhanh đến mức ta ngỡ mình hoa mắt.

Ta hít một hơi, tự trấn an. Càng tốt. Ngài đã biết ta muốn trượt, nay ta pha trà kiểu quê ngay trước mặt, ngài chấm trượt cho là vừa đẹp lòng nhau.

Ta châm nước kiểu nhà mình, đảo ấm hai vòng, rót ra chén tống chén quân loạn cả phép cung. Phùng ma ma đứng cột trụ, mắt nhắm hẳn lại không dám nhìn.

Trà pha xong. Cung nhân ty trà bưng khay tới, đặt lên khay một chén trà đã châm sẵn từ trong, dành riêng dâng ngự tiền. Lệ là vậy, trà dâng hoàng đế phải do ty trà châm, tú nữ chỉ việc bưng dâng.

Ta bưng khay, đi mười hai bước lên thềm ngự.

Đến bước thứ mười, mũi ta khựng lại.

14

Có mùi gì đó không thuộc về chén trà này.

Hương trà cống nồng và sạch, nhưng lẩn dưới đáy hương có một sợi mùi khác, ngòn ngọt, đắng đắng, như hạnh nhân để lâu. Rất mỏng. Mỏng đến mức phải là cái mũi ngửi trà từ thuở lên ba mới bắt được.

Ta đứng sững giữa thềm, khay trong tay chưa dâng. Tim đập lên đến tận tai.

Ngửi lại lần nữa. Vẫn còn. Sợi mùi ấy bám dưới đáy hương trà, lì lợm, đúng cái mùi mẻ trà hỏng năm nào tổ mẫu bắt ta đổ cả gánh xuống suối, dặn đi dặn lại: mùi này vào bụng là thành bệnh.

"Tống tú nữ." Nội thị nhắc khẽ. "Dâng trà."

Hai bước nữa là xong. Dâng lên, lui xuống, chờ chấm trượt, thu xếp về quê, chén trà này chỉ một chén, chưa chắc đã sao.

Mà lỡ nói sai, tội quấy loạn điện tuyển, đừng nói về quê, e về không nổi nữa.

Ta nhìn chén trà. Trong đầu chỉ hiện ra một cảnh: người đàn ông ở vườn sau, cười trầm, hứa với ta hai chữ "không mách".

Ta quỳ xuống, đặt khay lên thềm.

"Bẩm... chén này, dân nữ không dâng được."

Cả điện im phắc. Thái hậu nhíu mày. Phùng ma ma bên cột trụ loạng choạng, phải vịn cột.

"To gan." Nội thị quát. "Trà ty trà châm cho ngự tiền, ngươi dám nói không dâng?"

"Vì sao không dâng được?" Ngài lên tiếng, giọng không cao, cả điện lại càng im.

"Bẩm bệ hạ, trong trà có mùi hạnh đắng, lẩn rất sâu dưới hương trà." Ta cúi đầu, nói từng chữ. "Thứ này uống một chén không sao.