Vua Chỉ Được Ăn Ba Gắp, Nàng Dọn Một Món Thành Ba Đĩa

Thư thì nương không biết viết, nên bọc gừng chính là thư. Gừng năm nào cũng cong, nghĩa là năm ấy tay nương còn khoẻ.

"Quê ngươi ở đâu?"

"Huyện Tuy Dương."

Ông nhìn nắm gừng trong tay ta lâu lắm. Cái nhìn không giống nhìn gừng. Giống nhìn một người quen cũ đi ngang qua cửa.

"Tuy Dương." Ông lặp lại, giọng thấp hẳn xuống. "Đất ấy trồng cải giỏi."

"Ông từng qua đấy ạ?"

"Chưa." Ông quay đi, tiếng dao lại đều đều trên thớt. "Có người kể."

Ta muốn hỏi người nào, nhưng cái lưng ông đã đóng lại như một cánh cửa.

Người già trong cung ai cũng có vài cánh cửa như thế. Ta biết điều, không gõ.

10

Đêm ấy ta chong đèn ngồi cộng sổ khay.

Sáu năm nay, món canh cải mỗi ngày ba gắp. Nay được chín, vẫn chừa mỗi đĩa một góc.

Ta bấm đốt ngón tay tính, tính xong tự dưng ngồi thừ ra.

Một năm hơn bảy trăm bữa. Sáu năm, hơn bốn nghìn lần dừng đũa ở gắp thứ ba.

Người gì ăn khoẻ thế kia, mà chịu đói được những sáu năm.

11

Ngày thứ sáu, Đới công công đến ty.

Ông là người của Nội Vụ phủ, coi việc soát ngự thiện trước các kỳ tế lớn. Còn bốn hôm nữa là tế Thái Miếu, theo lệ, thực đơn cả tháng phải mang ra đối.

Thường ngày, thực đơn dâng lên chỉ qua vòng duyệt chữ. Quan duyệt đọc tên món, thấy chữ nghĩa sạch sẽ thì đóng dấu, chẳng ai rảnh mà xuống bếp xem món.

Kỳ soát thì khác. Kỳ soát là đặt tờ thực đơn cạnh bàn ngự, món thật đối với tên ghi, từng dòng một.

Sáng ấy ông soát từ món đầu. Yến, đúng. Vây, đúng.

Gà hầm sen, đúng, còn chê nhà bếp hầm quá lửa, lão Bạch đứng cạnh nghe mà quai hàm bạnh ra, không cãi được vì ông chê đúng.

Cả ty theo sau ông, đi đến đâu nín thở đến đấy.

Đới công công đối đến giữa trưa thì dừng lại ở ba dòng.

"Cải chần tương gừng. Canh gừng thả cải. Cải xào rắc gừng." Ông đọc chậm, mỗi chữ như đặt một quân cờ. "Ba dòng, sáu ngày nay ngày nào cũng đủ ba. Trước đó sáu năm, chỗ này chỉ có một dòng. Canh cải nấu gừng."

Ông ngẩng lên. Mặt ông không giận, mà cười.

Người trong cung cười kiểu ấy, đáng sợ hơn giận.

"Ty thiện dạo này giỏi chữ nhỉ. Một món đẻ ra ba tên, dọn lên trước mặt hoàng thượng. Cho hỏi, phép ấy ai nghĩ?"

Không ai đáp. Ông cũng không giục. Ông rút trong ống tay áo ra một quyển sổ nhỏ, thong thả giở.

"Hôm đầu, cải xào rắc gừng. Hôm thứ ba đổi thành thanh chi tam sắc. Mấy hôm sau lại thuý chi." Ông gấp sổ. "Tên đổi như thay áo."

Ba cái tên ấy không phải ta thích mà đổi. Đêm vua hỏi tên món, nữ quan ghi ngự chú đã chép bốn chữ ta bịa vào sổ, mà sổ ngự chú với thực đơn thì phải khớp nhau từng dòng. Sáng ra ta phải sửa thực đơn theo đúng cái tên mình vừa bịa.

Lần thứ hai là lão Bạch cãi được: tên đã đổi một lần thì đổi được lần nữa. Ta thua ông một cái tên, thua ngay giữa lúc đang mừng.

Ông rút tờ thực đơn hôm nay ra, giơ ngang tầm mắt cả dãy bếp, ngón tay gõ xuống ba dòng cuối.

"Hai mươi mốt dòng trên một nét bút. Ba dòng dưới một nét khác, nét còn non, chữ nào cũng nắn cho tròn. Người viết ba dòng này chữ tốt lắm. Chữ tốt thì ra nhận đi, ta khen."

Cả dãy bếp im như ve sầu mùa đông.

Bốn hôm nữa là kỳ tế. Trước kỳ tế mà ty thiện có chuyện, nhẹ thì đuổi người, nặng thì cả ty cùng chịu. Ta đứng sau chồng khay, nghe tim mình đập rõ từng tiếng.

12

Lão Bạch buông dao, chùi tay vào vạt áo, bước ra trước.

"Bẩm công công, món do già này nấu. Tách hay gộp cũng là tay già này. Có tội thì già này..."

"Không phải ông."

Ta nghe tiếng mình vang lên trước khi kịp nghĩ. Chân ta đã bước qua chồng khay, đầu gối chạm đất.

"Bẩm công công, phép ấy nô tỳ nghĩ. Ông chỉ nấu theo lời nô tỳ. Cả ty không ai biết đầu đuôi, một mình nô tỳ biết."

Lão Bạch quay phắt sang, mắt trợn lên, ý bảo ta điên rồi.

Ta không nhìn ông. Người mới vào mười sáu hôm, mất thì ty chỉ mất một đứa bưng khay. Ông mà mất, cái bếp này sập.

Đới công công nhìn ta từ đầu xuống chân, như cân một món hàng.

Bà quản sự đứng bên vội đỡ lời, bẩm rằng con bé mới vào, có gì dại dột xin công công nương tay chỉ dạy.

"Nương tay?" Công công phẩy nhẹ ống tay áo. "Ta soát sổ hai mươi năm, chưa nặng tay với ai bao giờ. Nặng hay nhẹ là ở cái sổ, không ở tay ta."

"Tên gì?"

"Nô tỳ Chung Đạm."

"Chung Đạm." Công công gật gù. "Được. Vậy Chung Đạm nói ta nghe, ngươi có biết mình phạm lệ gì không?"

13

"Bẩm, nô tỳ không phạm lệ."

Sân bếp ồ khẽ một tiếng rồi im bặt.

"Nói lại xem." Đới công công vẫn cười.

"Lệ ngự thiện chép: một món, không quá ba gắp." Ta nói từng chữ, chậm như lúc công công đọc thực đơn. "Cải chần là một món, có tên, có dòng. Canh gừng là một món, có tên, có dòng. Cải xào là một món, có tên, có dòng. Ba món, mỗi món ba gắp, không món nào quá ba. Chữ trong lệ, nô tỳ không phạm một chữ nào."

Công công nhìn ta rất lâu. Rồi ông vỗ tay, hai tiếng, khô khốc.

"Giỏi. Cãi hay lắm. Chữ thì ngươi thắng."

Ông bước tới một bước, hạ giọng. Cái cười trên mặt biến mất.

"Vậy ta hỏi sang chuyện không có chữ. Món dâng lên bàn ngự, trước khi lên, phải qua khâu thử độc. Sổ thử độc ghi rõ tên món, người nếm, giờ nếm. Sáu ngày nay, sổ ghi ba cái tên của ngươi. Nhưng cái lưỡi người nếm chỉ biết đấy là cải với gừng. Nó không biết ba cái tên hôm nay là món cũ tách ra, hay ba món mới, tay ai nêm, nêm những gì."

"Tên món là cái niêm của sổ thử độc. Ngươi đổi tên xoành xoạch, khác gì ngày nào cũng bóc niêm ra dán lại. Lỡ trong sáu ngày ấy có một ngày, một bàn tay nào đó mượn đúng cái chỗ xoành xoạch của ngươi mà bỏ vào món một thứ, thì Chung Đạm, ta hỏi ngươi."

"Ai đền cái mạng rồng?"

Sau lưng ta có tiếng lão Bạch nhích lên một bước, giọng khàn đặc.

"Công công, món nào vào bếp này cũng qua một tay già này..."

"Ông đứng đấy." Công công không quay đầu.